Het zweet breekt je uit, je voelt je hart in je keel bonzen. Alles in je schreeuwt om actie, terwijl je tegelijkertijd verlamd lijkt. Zenuwen. Ze kunnen aardig parten spelen, zeker in aanloop naar een spannend moment, zoals je (eerste) marathon of überhaupt je allereerste wedstrijd. Je kunt nog zo goed voorbereid zijn, maar die “gezonde spanning” voelt soms verre van gezond. Hoe kun je nu het beste omgaan met zenuwen?
Zenuwen door angst
Om die vraag te beantwoorden, moeten we eerst weten er gebeurt als je zenuwachtig bent, en waarom. Zenuwen voel je wanneer je angst ervaart. En angst vloeit in oorsprong voort uit dreigend gevaar. Als mens kunnen we nadenken in scenario’s die wel of niet zouden kunnen gebeuren. Dus zelfs door fictieve gebeurtenissen die helemaal geen gevaar opleveren in het hier en nu, kunnen we angst voelen.
Gebeurtenissen in je lijf
In geval van werkelijk dreigend gevaar en het daarbij behorende angstgevoel, zal je lijf zich dus klaar maken om direct te kunnen reageren. Je krijgt een verhoogde hartslag en spierspanning, om direct weg te kunnen sprinten. Je ademhaling versnelt zodat je meer zuurstof in je lijf krijgt. En wat dacht je van die shaky handjes? Je bloed is meer nodig in hart en longen, dus je uitstekende delen krijgen iets minder bloed toebedeeld. Prachtig natuurlijk als je weg moet rennen voor een beer, maar wat minder handig als je je druk maakt om een gebeurtenis in de toekomst.
Omgaan met zenuwen
Tegen je lijf zeggen dat het niet zo zenuwachtig moet zijn, heeft geen effect (dat heb je vast al eens geprobeerd). Je kunt een dergelijke fysiologische reactie nu eenmaal niet met een gedachte bedwingen. Wat je wel kunt doen, is je lichaam voor de gek houden, alsof je ontspannen bént, terwijl je dat niet als zodanig ervaart. Probeer het eens met de volgende oefeningen.
Oefening 1 : Kom in het hier en nu
Een goede oefening vanuit de psychologie bij een paniekaanval (de overtreffende trap van het ervaren van zenuwen) is het opnoemen van vijf kleuren die je ziet. Ook kun je terugtellen met stappen van 7 vanaf een groot getal zoals 9683. Om maar een getal te noemen. Je dwingt je hersenen in een andere modus waardoor de angst niet meer direct gevoed wordt.
Oefening 2 : Ademhaling reguleren
Omdat je ademhaling versneld is, kun je actief je ademhaling vertragen door na een uitademing je adem even te stoppen. Je ademt pas weer in op je échte ademhalingstrigger, en niet direct na het uitademen. Doe dit vijf keer achter elkaar. Je ademhaling is nu weer als het ware gereset naar normale modus. Voor meer ademhalingsoefeningen kun je dit artikel lezen.
Oefening 3 : Fysieke ontspanning
Doe je armen wijd en adem heel langzaam diep in en uit. Je lijf zal ervaren dat het kan ontspannen, omdat je deze houding van nature alleen aan zou nemen wanneer er geen gevaar dreigt. Hiermee houd je je lijf dus voor de gek dat het zich kan ontspannen.
Leuk weetje: Je kent het vast dat je moet plassen als je zenuwen hebt. Je lijf wil namelijk alle overbodige ballast lozen zodat je sneller weg kunt komen. Die vijfentwintig keer naar de wc voor je wedstrijd is dus echt niet nodig. Eén keer is voldoende. Scheelt misschien een beetje in de rijen bij de Dixi’s.
